6 μέσς δι μώρτε αλ Τόσσε Πρόϊα - 6 mesh di morte al Toshe Proia

Κου μάρε ζζάλε ου'σπουνέμ λλιρτάρε α νώστρα τι μώρτε νιχαριώσα α καντατώρλουϊ αρμανέσκου Τόσσε αλ Πρόϊα α κούρι σ'ουμπλούρα σσάσε μέσς δι μώρτε. Του κάσα α λούϊ δι αίτα αβέα δελεγκάτσια α τίνιρλορ α Μπισέρικαλλεϊ Καθόλικα δι βεσκοβία δι Σκόπια, αν καπ κου δον Μάτο Γιάκοβιτς κου τσι σι'σπούσε διμένζια ουνιβερσάλα α λουσστσσούϊ τίνηρ Αρμάν κάϊ αβεά ρεσπέκτου τι κάθη ούν ωμ.
Τόσσε αλ Πρόϊα σ'αφλά του Κρούσουβα του άνλου 1981, του οικογενία (φαμίλια) αρμανέσκα, δι τάτα Νίκολα σσι δάδα Δωμνίκα. Τι πρώτη φωρά καντά πι φεστιβάλου τι φιτσιουρίτς του Σκόπια κου κάντικλου "Πάπλου α μελ" τσι πουτέτς σ'ου αβτζάτς πι βλόγλου αέστου. Δούπου ατσεά κάντου κρισκού ου'καντά κάντικλου "Δάδο" τι Τελεβιζία Σκόπια γιάρα πι αρμανέσστσσε. Κάντικλου α λούϊ δι του σώνε πι αρμανέσστσσε ηρά βέκλλουλου κάντικ αρμανέσκου "Ανβέστα ζζιλώσα" πι άλβουμλου "Κουρκουμπέου", κάϊ βα σ'πουτέτς σ'ου αβτζάτς πι βλόγλου αέστου μούλτου αγόννια. Ηρά μάρε χουμανίστου σσι φινανσά μούλτσα ώμιννοι. Καριέρα α λούϊ νου'ου αζαπτίσεα σ'ου κοντινουέτζα χουμανισμόλου σσι τώρα βρεάρε α λούϊ σ'αδάρα μαναστήρλου του Κρούσουβα βα σ'χίμπα τιννησίτα. Κάντα πι λίμπιλε τούτε α Βαλκάνλουϊ μα νου'ου αγκαρσσή σσι λίμπα α λούϊ δι δάδα τι τσι αλλ'δάμ μάρε ρεσπέκτου! Μουρή πι 16λου δι Ξουμέδρουλου άνλου 2007, του Νώβα Γκράδισσκα δι Κροατία του ακτσιδέντου δι αυτοκηνίτσοι.

Κού ζζιλέρε να'πλακαρσίμ τι σούφλιτλου αλ Τόσσε σσι ου΄πλακαρσήμ Δουμνιτζάλου σ'ου μπάγκα σούφλιτλου α λούϊ του Παραδής.
Requiem aeternam dona eis Domine,
Et lux perpetuam luceat ad eis!
Requiescat In Pacem!
Amen!

Ηρίννε δι αίτα Δά'λλ ου'Δώμνε,
Σσι λουννίνα δι αίτα σ'λουννινάσκα πι νάς!
Σ'ηριννισέσκα του ηρίννε!
Αμήν!
Δουμνιτζά σ'ου λλιάρτα.

+
+ + +
+

Cu mare jale u-spunem ljirtare-a nostrã ti morte nihãriosã a cãntãtorlui armãnescu Toshe al Proia a curi s-umplurã shase mesh di moarte. Tu casã a lui di etã, avea delegatsia a tinirlor a Bisericãljei Catholicã di biscuvia di Scopia, ãn cap cu don Mato Iacovici cu tsi si-spuse dimenzia univerzalã a lushciui tinir Armãn cai avea respectu ti cathi un om.
Toshe al Proia s-aflã tu Crushuva tu anlu 1981, tu icoghenia (familia) armãneasca, di tatã Nicola shi dadã Domnica. Ti proti fora cãnta pi festivalu ti ficiorits tu Scopia cu cãnticlu "Paplu a mel" tsi putets s-u avdzats pi bloglu aestu. Dupu atsea cãndu criscu u-cãnta cãnticlu "Dado" ti Televizia Scopia iara pi armãneashce. Cãnticlu a lui di tu sone pi armãneashce ira vecljulu cãntic armãnescu "Ãnveasta jilosã" pi albumlu "Curcubeu" cai va s-putets s-u avdzats pi bloglu aestu multu ayonja. Ira mare humanistu shi finansã multsã ominj. Cariera a lui nu-u azãptisea s-u continuedzã humanizmolu shi tora vreare a lui s-adarã manastirlu tu Crushuva va s-hibã tinjisitã. Cãnta pi limbile tute a Balcanlui ma nu-u agãrshi shi limba a lui di dadã ti tsi ãlj-dãm mare respectu! Muri pi 16lu di Xumedru, anlu 2007 tu Nova Gradishca di Croatia tu actsidentu di aftochinits.

Cu jileare nã-plãcãrsim ti suflitlu al Toshe shi u-plãcãrsim Dumnidzãlu s-u bagã suflitlu a lui tu Paradis.
Requiem aeternam dona eis Domine,
Et lux perpetuam luceat ad eis!
Requiescat In Pacem!
Amen!

Irinje di etã Da-lj u-Domne,
Shi lunjine di etã s-lunjineascã pi nãs!
S-irinjisescã tu irinje!
Amin!
Dumindzã s-u ljartã.

Ελευθερία Αρβανιτάκι - Δυνατά (Κάμα πουτέρνικ)

Τώρα τι ατσέλλοι κάμα μάρλλοι τίνιροι, κάϊ αλλ'σι αρισεάσστσσε κάντικλου αϊστου, σσι ηρά χήτ του κάθη ούν στατ βαλκάνικ. Ασστιπτάτς'ου διμαντάρε α Άγιουλουϊ Αφένδη Βενεδίκτου ΙΣΤ' Urbi et Orbi.

ΠΑΣΣΤΣΣΙΛΕ 2008. Τι μούλυσα άννοι !

Resurrexi, et adhuc tecum sum. Alleluia!

Αγγιούϊ σσι έσκου νίκα κου τίνε. Αλελούγια!

Χριστός Ανέστη!

Κατσέ έσκου καθολικός;

Τόσσε Πρόϊα - Πρώτη φωρά

Αχουρχήμ σ'πρεζεντάμ κουνουσκούτς κάντιτς αρμανέσστσοι. Σείρα ου'αχουρχίμ κου Τόσσε αλ Πρόϊα κάι ου'κιρού μπάνα του άνλου 2007.

Πάπλου α μελ (άνλου 1992, Σκόπια)
Παπλου α μελ, πάπλου α μελ
Μούλτου βα μάτζιουν
Τότανα, δοϊλλοι νοϊ λου-μακάμ δεδούν.
Μάϊα με, μάϊα με,
Τουτ στριγά πι νόϊ,
Πάπλου α λλει τσι σ'φακ λε,
Κάντου αχάτ ου'βοϊ.

Γίνα,γίνα παπουλακι
Γίνα σ'να δουλτσίμ
Μάϊα μας να'βεδα δοϊλλοι βα σ'φουτζιμ.

Γίνα, γίνα παπουλακι
Νόϊ σ'μακάμ ματζιούν
Μάϊα μας να βέδα
Βα σ'φουζίμ δεδούν.

* * *

Ahurhim s-prezentãm cunuscuts cãntits armãneshci. Seria u-ahurhim cu Toshe al Proia cai u-chiru banã tu anlu 2007.

Paplu-a mel (anlu 1992, Scopia)

Paplu-a mel, paplu-a mel,
Multu va mãgiun,
Totãna, doilji noi lu-mãcãm deadun.
Maia me, maia me,
Tut strigã pi noi,
Paplu-a ljei "Tsi s-fãc le,
Cãndu ahãt u-voi?"

Yinã, yinã papulachi,
yinã s-nã dultsim
Maia mas nã-veda doilji va s-fudzim.

Yinã, yinã papulachi
Noi s-mãcãm mãgiun
Maia ma s-nã vedã
Va s-fudzim deadun.

ΕΛΛΗΝΟΚΑΘΟΛΙΤΣ VERSUS ΡΩΜΑΚΑΘΟΛΙΤΣ

Του εφημερίδα «ΔΟΚΟΥΜΕΝΤΗ» εδιτάτα δι Σουτσάτα Σστσσιηντίφικα Αρμάνεσκα «Κωνσταντήν Βελεμάτσε» δι Σκόπια, ινσσή ούν «δοκουμέντου» τι φαίνωμενλου δι ούνιαρε κου Ρώμα λα Αρμάννλλοι σσι κουμ ατσέα νου πουτέα σ’χίμπα αδράτα δι ισπέτε άλη Βισέρικα Ορθοδόξα δι Ελλάδα σσι Ρουμανία.

Αουτόρλου α τέξτουλουϊ πουμπλικάτ πι λίμπα σλάβομακεδονικά Ωκταβιάν Μπάρλεα, δι του Γερμανία ου’λεάτζε πρόβλιμα α Αρμάννλλορ σσι Ρώμα κου ατσέα δι Βουλγαρλώρ σσι λε’μπάτζε του φράμτε περσόννλλε καϊ πριάδουτσιρα ναϊ μα μούλτου τι αδράρε δι ούνα Βισέρικα Αρμάνεσκα Ελληνοκαθόλικα, καϊ ηρά πρεύτουλου λαζαρήστου Ζέαν Φαβεγριέλ σσι ινσπεκτόρλου ρουμάνεσκου δι σκουλίε Άπωστολος Μαργαρήτης καϊ πι νίγγα ατσέα ηρά σσι προπαγάτορ τι κάουζα ρουμανέσκα. Δοϊλλοι δισφέτσιρα σκουλίε αρμανέσκα του Μοναστήρη (Βίτουλε) πρώτα ούνα σκουλίε πριμάρα, α δεποϊα σσι Λιτσέου του μαναστήρλου λαζαρίστου.

Πάπα Φαβεγριέλ ηρά μούλτου κουνουσκούτ του λούμε σστσσιηντσίφικα δι ισπέτε κά αδρά ξητάξηροι πι ιστόρια α ποπουλιλόρ βαλκάνιτσε (ανάμισα δι καϊ ναϊ μα μούλτου τι Αρμάννλλοι σσι Αρμπινέσσλλοι), α δεπόγια σσι πουμπλικά βιβλίουροι τι Αρμάννλλοι (άρε πουμπλικάτα ούνα ιστορίε πι γαλικά σσι ούνα βιβλίε τι Θεία Λειτουργία πι αρμανέσστσε).

Τι ζζάλε, κούμ τζάσε σσι σίγγουρλου αουτόρ αρμασίρα πουτσάννοι ατσέλλοι καϊ τρικούρα του ουνία δι Ρώμα, α μούλτσα δι νάσς καϊ αρμάσιρα του βισέρικα καθόλικα φουτζίρα του λούμε κου ατζουτόρλου α βισέρικαλλει.

Τι ατσέα κά άρε νίκα Αρμάννοι δι πίστε καθόλικα του λούμε (Γαλλία, Μεγάλη Βρετανία, Ελβετία, Γερμανία σσι ΣΟΥΑ) δι καϊ νοϊ ου’φουντάμ σουτσάτα καϊ σσ’ου εδιτεάτζα ΑΡΟΜΑΝΙΑ ΚΑΘΟΛΙΚΑ αλλοι ινβιτάμ σ’νά γίνα κου αντριμπάρλε α λωρ σσι κου ατσέα τσι πωτ σ’ου πριαδουτσέσκα. Αλλοι ινβιτάμ σσι τουτς Αρμάννοι καϊ βώρ σ’χίμπα πάρτε δι λούκουρλου άλι σαϊτουλου σ’νά γίνα του ατζιουτόρ ήκα σ’νά πιτρέκα αντριμπάρε.

Δι μέσλου τσι γίνε (Βρουμάρλου) βα σ’αχουρχιμ κου τέξτουροι τι τραδιτσία καθόλικα σσι τι πίστε καθόλικα πι αρμανέσστσε, α κάντου βα σ’δα Δουμνιτζάλου βα σ’αχουρχίμ σσι κου κούρσουροι πι αρμανέσστσε τι ατσέλλοι καϊ βώρ σα’νβέτσα.

Bibliographia:

Rudolf Grulich, Die unierte Kirche in Mazedonien (1856-1919) του Das östliche Christentum, Neue Folge, Band 29, Würzburg 1977, pp 66-73, 112-113

Max Demeter Peyfuss, Die rumänische Propaganda in der Makedonischen Frage im Jahre 1898, του Mitteilung des österreichischen Staatsarchivs, v 27, 1974, pp 276-296

Cornelie Sabareanu, Drepturile Romanilor din Macedonia la Biserica nationala, ed II, Bucuresti, 1906

Un Valaque Epirote (Apostol Margarit), Refutation d’une brochure grecque, “Courrier d’Orient”, 1879

Σέβαστιαν Δ. Φούντου

Δι λούμε καθόλικα αρμανέασκα

Σουτσάτα "Φαρσσαρώτουλ" δι Στάτιλε Ουνίτε αλι Αμερικία εάστε πρώτα σουτσάτα φουντάτα του Αμερικία, νίκα δι του ανλου 1903.
Πι σαϊτουλου α λωρ δι Ιντερνέτ: http://www.farsarotul.org/ πουτέτς τα σ'γκιουβουσίτς πι Αγγλικά κάμα τι ακτιβιτάτσλορ α λώρ σσι κουμ σ΄βα φάτσετς μέμπρου.

Ατσία βα βά'πρεζεντάμ αντάω φώτογραφίες δι Γιουρτία δι 100 δι Άννοι δι φουντάρε α λισστσέϊ σουτσάτα...

ΔΑΡΕ ΔΙ ΠΡΕΜΙΗΛΕ ΠΙ ΟΥΝ ΠΡΕΥΤΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚ ΔΙ ΤΟΥ ΣΟΥΑ

ΜΑΡΕ ΜΕΜΠΡΟΥΡΑ ΑΛΙ ΣΟΥΤΣΑΤΑ

ΣΣΙ ΤΙΝΝΙΡΛΛΟΙ ΚΑΪ ΒΩΡ Σ'ΟΥ ΤΣΑΝΑ ΑΡΜΑΝΑΜΕΑ